Αν ψάξουμε στο ίντερνετ, θα δούμε πως είναι γεμάτο από άρθρα που λένε να τρώμε σολομούς και άλλα μεγάλα λιπαρά ψάρια. Από τυχαίους bloggers έως επαγγελματίες υγείας, όλοι προτείνουν αυτά τα τρόφιμα λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε ω-3 λιπαρά οξέα. Ακόμα και στο MasterChef, οι συνταγές με σολομό παίρνουν τα εύσημα ως υγιεινές επιλογές.
Σε αυτό το άρθρο, όμως, δεν θα επικεντρωθώ στο πόσο ξεπερασμένες είναι αυτές οι συστάσεις, καθώς τα τελευταία χρόνια έχουμε πληθώρα ερευνών που προτείνουν μείωση της κατανάλωσης ψαριών υψηλού τροφικού επιπέδου, λόγω της βιοσυσσώρευσης επιβλαβών περιβαλλοντικών ουσιών σε αυτά. Θα γράψω ξεχωριστό άρθρο γι’ αυτό το θέμα σύντομα. Δεν θα γράψω ούτε για το πόσο δραματική σπατάλη πόρων είναι να χρησιμοποιείς τροφή, για να ταΐσεις άλλη τροφή, κατασπαταλώντας πόρους σε έναν πλανήτη που πιάνει το Overshooting Day όλο και νωρίτερα. Σήμερα, θέλω να μιλήσω για το πώς αυτή η επιλογή – το να τρώμε υψηλού τροφικού επιπέδου ψάρια που πλέον δεν είναι καν ωφέλιμα για την υγεία μας λόγω της Κρίσης της Ρ΄ύπανσης – συμβάλλει στον διατροφικό ιμπεριαλισμό: την αρπαγή των ψαριών από φτωχές χώρες ώστε να μετατραπούν σε ιχθυάλευρα και ιχθυέλαια, δηλαδή ζωοτροφή για τη βιομηχανική ιχθυοκαλλιέργεια των πλούσιων χωρών.
Σύμφωνα με την έρευνα Our Fish, Notre Poisson που δημοσίευσε η FeedBackEU το 2024, κάθε χρόνο πάνω από 500.000 τόνοι ψαριών αφαιρούνται από τις ακτές της Δυτικής Αφρικής, στερώντας από χώρες όπως η Σενεγάλη, η Μαυριτανία και η Γκάνα μια βασική πηγή διατροφής. Αυτή η ποσότητα ψαριών θα μπορούσε να καλύψει τις διατροφικές ανάγκες περισσότερων από 33 εκατομμύρια ανθρώπους που βασίζονται σε αυτά για την επιβίωσή τους, μιας και η κατανάλωση ψαριών είναι για εκείνους βασική πηγή πρωτεϊνης, λιπαρών και ιχνοστοιχείων που δεν έχουν την δυνατότητα να καλύψουν από άλλες πηγές (όπως εμείς). Αντί να καταλήξουν στα πιάτα των φτωχών κατοίκων αυτών των περιοχών, τα ψάρια του τόπου τους αλλιεύονται με γιγάντια σύγχρονα αλλιευτικά των πλούσιων χωρών και γίνονται πρώτες ύλες για τις ιχθυοκαλλιέργειες και τη βιομηχανική τους κτηνοτροφία, αφήνοντας πίσω κατεστραμένα οικοσυστήματα και διατροφική ανασφάλεια, εντείνοντας την φτώχεια, τον υποσιτισμό, την ανεργεία, και τις πιέσεις για μετανάστευση στις περιοχές του πλανήτη που ήδη πλήττονται περισσότερο από αυτά. Το ντοκιμαντέρ Seaspiracy (Netflix) φωτίζει αυτές τις αθέατες πτυχές της παγκόσμιας αλιευτικής βιομηχανίας, αποκαλύπτοντας τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις της ανεξέλεγκτης εκμετάλλευσης των ωκεανών.
Πριν λίγο καιρό, κοιτάζοντας μια φωτογραφία από παιδιά που ψάρευαν στη Σενεγάλη, εξήγησα στον γιο μου τους λόγους που αυτά τα παιδιά δεν μπορούν να γίνουν βίγκαν, ακόμα κι αν αγαπούν τα ψάρια. Λίγες μέρες αργότερα, ανάμεσα σε μια παρέα παιδιών που έπαιζαν “ψάρεμα” με ένα επιτραπέζιο παιχνίδι, είπε στην αδερφή του:
«Εμείς Νίκη δεν τρώμε ψάρια για να έχουν ψάρια να φάνε άλλα παιδιά που τα χρειάζονται».
Καταλαβαίνω ότι, αν η φυτοφαγία σου φαίνεται δύσκολη, αν προτιμάς τη Μεσογειακή διατροφή ή αν η κατανάλωση ψαριών είναι στενά συνδεδεμένη με τις πολιτιστικές σου αξίες, αυτό το κείμενο θα σου φανεί μια άβολη αλήθεια. Το μυαλό σου θα ψάξει να βρει επιχειρήματα να την αντικρούσει. Όμως, πρέπει να υπάρχει κι άλλος τρόπος να κρατήσουμε τις παραδόσεις μας χωρίς να συμμετέχουμε σε αυτή τη μισανθρωπική, άπληστη, και αποικιοκρατική βιομηχανία. Δεν νομίζεις;
Μπορείς να κατεβάσεις ολόκληρο το report Blue Empire σε pdf εδώ.
