Two kids, girl and boy eating at a school environment

Βίγκαν παιδιά και δημόσιοι βρεφονηπιακοί: όταν ο νόμος λέει “ναι” και οι σταθμοί λένε “όχι”

Στο ΦΕΚ 3758/2017 ορίζεται ότι οι γονείς μπορούν να φέρνουν δικό τους φαγητό, ενώ το ίδιο το παράρτημα του νόμου προτείνει όσπρια, λαχανικά, φρούτα και δημητριακά. Όταν αυτό αγνοείται, οι δημόσιοι σταθμοί γίνονται πηγή κοινωνικής ανισότητας αντί για χώρος φροντίδας. Η Λαυρεωτική μπορεί να γίνει το παράδειγμα που θα εμπνεύσει και άλλους δήμους – ας το πετύχουμε μαζί.

Κάθε Σεπτέβρη κάποιοι γονείς θα στραφούνε απελπισμένοι στην κοινότητα των Χορτοφάγων Γονέων για βοήθεια στο ίδιο πρόβλημα. Ο δημοτικός βρεφονηπιακός σταθμός δεν δέχεται να φέρνει το παιδί τους φαγητό από το σπίτι, γιατί «έτσι γράφει ο κανονισμός». Αυτή τη φορά η έκκληση σε βοήθεια με άγγιξε περισσότερο, γιατί έγινε από μια μητέρα που μένει στη πόλη από την οποία κατάγομαι, την Κερατέα.

Η άρνηση στήριξης στις βίγκαν οικογένειες είναι ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που βλέπουμε πλέον κυρίως σε δημόσιους βρεφονηπιακούς σταθμούς.  Ένα πρόβλημα που σπρώχνει πολλές βίγκαν μητέρες είτε να υποκύπτουν στην επιβολή σίτισης που είναι ενάντια στις πεποιθήσεις τους, είτε να μένουν άνεργες για να φροντίσουν το παιδί.  Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα καταπάτησης δικαιωμάτων και άμβλυνσης της κοινωνικής ανισότητας ανάμεσα σε εκείνους που μπορούν να επιλέξουν όποια δομή θέλουν και σε εκείνους που χρειάζονται την δημόσια στήριξη. Οι ιδιωτικοί βρεφονηπιακοί σταθμοί εδώ και χρόνια παρέχουν ευελιξία και υποστήριξη στις βίγκαν οικογένειες, κάνοντας σημαντικά βήματα συμπερίληψης των βίγκαν παιδιών.

Κοινώς, για άλλη μια φορά, τα εμπόδια δεν μπαίνουν μπροστά στην βίγκαν οικογένεια. Μπαίνουν μπροστά στην οικονομικά ευάλωτη βίγκαν οικογένεια.

Η ελληνική νομοθεσία στο ΦΕΚ Β’ 3758/25.10.2017, Άρθρο 5, Παράγραφος 3 αναφέρει ρητά ότι όταν τα τρόφιμα προέρχονται από τους γονείς ή κηδεμόνες, ο σταθμός οφείλει να φροντίζει για την ασφαλή αποθήκευση και, όταν χρειάζεται, για το ζέσταμα του φαγητού. Με απλά λόγια η νομοθεσία προβλέπει πως οι γονείς μπορούν να φέρνουν δικό τους φαγητό και ο σταθμός έχει υποχρεώσεις για να διασφαλίσει την υγιεινή του.

Άρα, οι κανονισμοί που επικαλούνται ορισμένοι σταθμοί, ότι «απαγορεύεται το φαγητό από το σπίτι», δεν πατούν στον νόμο. Τον παραβλέπουν. Το πλαίσιο υπάρχει, είναι ξεκάθαρο και θέλει εφαρμογή. Στο ίδιο ΦΕΚ, το Παράρτημα Ι δίνει ενδεικτικό διαιτολόγιο για βρέφη και νήπια. Αν το διαβάσει κανείς προσεκτικά, θα δει ότι τα βασικά δομικά στοιχεία μιας φυτικής διατροφής είναι ήδη εκεί: όσπρια, λαδερά λαχανικά όπως μπριάμ, σπανακόρυζο και φασολάκια, ζυμαρικά με σάλτσα λαχανικών, φρούτα εποχής, σαλάτες, δημητριακά ολικής, ακόμη και χυλός βρώμης στο απογευματινό. Όλα αυτά βρίσκονται στο κρατικό πλαίσιο, δεν χρειάζεται εφεύρεση. Χρειάζεται απλώς να σερβιριστούν χωρίς τα ζωικά συνοδευτικά (τυρί, αυγό, γιαούρτι) όταν πρόκειται για βίγκαν παιδί.

Με άλλα λόγια, η βίγκαν οικογένεια δε ζητά κάτι δύσκολο ή κοστοβόρο. Ζητά να αξιοποιηθεί το πιο υγιεινό κομμάτι του ήδη προτεινόμενου μενού, ή -τουλάχιστον- να επιτραπεί στους γονείς αυτό που ήδη προβλέπει ο νόμος, να φέρουν το δικό τους φαγητό από το σπίτι. Σε μια χώρα με δραματικά πια ποσοστά παιδιών με αυξημένο βάρος και παχυσαρκία οι βρεφονηπιακοί σταθμοί θα έπρεπε από μόνοι τους να δίνουν έμφαση και να στηρίζουν την εξοικείωση των παιδιών με τα υγιεινά φυτικά τρόφιμα. Ποιος γονιός δεν θα χαιρόταν αν το παιδί του τρώει στον σταθμό κυρίως όσπρια, λαχανικά, φρούτα και δημητριακά ολικής; Αυτά είναι η βάση μιας καλής παιδικής διατροφής για όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από το τι τρώνε στο σπίτι.

Ο Δήμος Λαυρεωτικής έχει μπροστά του μια πολύ ουσιαστική ευκαιρία. Ως άνθρωπος που κατάγομαι από την Κερατέα, ξέρω καλά ότι όταν ενεργοποιούνται τα κοινωνικά αντανακλαστικά των συντοπιτών μου, τα πράγματα προχωρούν. Εδώ δεν χρειάζεται κάποια αλλαγή του προϋπολογισμού. Χρειάζεται απλώς να εφαρμοστεί η νομοθεσία που ήδη υπάρχει και να επικαιροποιηθούν οι εσωτερικοί κανονισμοί που συγκρούονται με το ΦΕΚ. Χρειάζεται απλά και μόνο η στοιχειώδης κοινωνική ευαισθησία απέναντι σε μια οικογένεια με διαφορετικές ηθικές πεποιθήσεις. Αυτό που θα γινόταν αν το παιδί ήταν μιας άλλης θρησκείας ή ένα παιδί με διατροφικές αλλεργίες.

Η Άννα από την Κερατέα ζητά κάτι που ο νόμος επιτρέπει και η παιδαγωγική λογική στηρίζει. Να τρώει το παιδί της στον σταθμό σύμφωνα με τις αξίες της οικογένειας, με ασφάλεια και συνεργασία. Να μην υποχρεώνεται κανείς να επιλέξει ανάμεσα στις αρχές του και στη δημόσια φροντίδα. Η απάντηση στο αίτημά της υπάρχει ήδη γραμμένη: άρθρο 5, παρ. 3 και Παράρτημα Ι. Ας την εφαρμόσουμε.

Ελένη Πρίφτη
Ελένη Πρίφτη

Η Ελένη Πρίφτη είναι health coach με ειδίκευση στην Περιβαλλοντική Υγεία και τη Lifestyle Medicine. Διαθέτει διδακτορικές σπουδές στην Περιβαλλοντική Χημεία και έχει εργαστεί πάνω από μια δεκαετία στην έρευνα στο Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ). Zει στην Ολλανδία, όπου εκπαιδεύει επαγγελματίες υγείας στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Lifestyle Medicine (ELMO) και, μέσω της IASIS Health Coaching, βοηθά οικογένειες να υιοθετήσουν έναν πιο υγιεινό και βιώσιμο τρόπο ζωής. Είναι συνιδρύτρια της κοινότητας Vegan Parents και ενεργή υπέρμαχος της επιστημονικής τεκμηρίωσης, της ηθικής γονεϊκότητας και της περιβαλλοντικής ευθύνης.

Articles: 15