Το σοκ
Ήταν άλλη μια βροχερή Παρασκευή στη χώρα της τουλίπας. Είχα πάει να πάρω τον Άρυαν και τη Νίκη από το σχολείο, σίγουρη ότι θα γκρινιάξουν και τα δύο που δεν μπορούμε να πάμε στην παιδική χαρά. Γυρίσαμε σπίτι, ανοίξαμε επιτραπέζια, φτιάξαμε τις φρουτοσαλάτες μας, όπως πάντα. Ο Άρυαν, 7,5 ετών τότε, ήταν περίεργα σκυθρωπός. Σκέφτηκα πως μάλλον είχε να κάνει με τη χαμένη παιδική χαρά και είπα να σπρώξω λίγο την ελληνική μου ταυτότητα, προτείνοντας:
«Μήπως θέλετε να βάλουμε αδιάβροχα και γαλότσες και να πάμε στην παιδική χαρά;»
«Όχι! Δεν θέλω να πάω στην παιδική χαρά! Θέλω να μην είμαι βίγκαν στο σχολείο!!!»
Ζαλάδα. Ανακατωσούρα. Κρύος ιδρώτας.
Μια βαθιά, αργή αναπνοή καθώς κάθομαι στην καρέκλα του τραπεζιού απέναντί του.
«Δεν θες να είσαι βίγκαν στο σχολείο, ε;»
Ανασύροντας ταυτόχρονα όλα τα βιβλία και όλα τα ποστ που έχω διαβάσει για την επικοινωνία με τα παιδιά, και φροντίζοντας να παίρνω συνέχεια αυτές τις βαθιές, αργές αναπνοές που έμαθα στη γιόγκα, κάθισα με τον Άρυαν στον καναπέ, αγκαλιά, και άρχισα αυτή τη δύσκολη δουλειά της ενεργητικής ακρόασης, παράλληλα με το πιο δύσκολο έργο εσωτερικής πυρόσβεσης.
Ακούγοντας πίσω από τις λέξεις, άκουσα αυτό που πραγματικά είχε να μου πει το παιδί μου. Ο βιγκανισμός ήταν άλλη μια από τις πολλές διαφορετικότητες που είχε να σηκώσει στους ώμους του ο Άρυαν, το παιδί με τους διαφορετικούς γονείς, που μιλάνε διαφορετικές γλώσσες, βάζουν διαφορετικούς κανόνες και κάνουν διαφορετικά πράγματα. Κι όταν είσαι 7,5, δεν θες να είσαι διαφορετικός. Θες να είσαι ίδιος με όλους τους άλλους. Κόβεις τα μαλλιά κοντά και απαρνείσαι την κίτρινη φούστα που αγαπούσες πριν πας σχολείο.
Μου ήταν αδύνατο να το διαχειριστώ στην αρχή. Όλο μου το είναι φώναζε να βγάλω τα παλιά, παραδοσιακά εργαλεία ελέγχου. Ψυχολογικούς εκβιασμούς του τύπου «Καλά, δεν τα λυπάσαι τα ζωάκια…; Θες να τα σκοτώνεις…;» και «Μα θα ήθελες να τρως πτώματα;» έως την πιο old-school παραδοσιακή επιβολή του «Όσο ζεις μαζί μου, δεν πρόκειται να φας ζωικά!». Ευτυχώς, αυτές οι φωνές ακούγονται από το παρελθόν μου και δεν μπορούν πια να πάρουν τα ηνία.
«Καταλαβαίνω πόσο δύσκολο σου είναι. Με βρίσκεις, όμως, εντελώς απροετοίμαστη και δεν ξέρω τι πρέπει να σου πω, ούτε τι πρέπει να κάνω σαν μαμά. Θέλω να το συζητήσω και με τον μπαμπά και να έχω χρόνο να το σκεφτώ καλά, και σου υπόσχομαι ότι σε λίγο καιρό θα το συζητήσουμε ξανά για να βρούμε μια λύση. ΟΚ;»
«ΟΚ».
Η απόφαση
Ήταν δύσκολες οι επόμενες εβδομάδες. Συζητήσεις και σκέψεις. Γονεϊκές προτεραιότητες που διαφέρουν. Σφίξιμο στο στομάχι. Και μόνιμη αμφισβήτηση των μέχρι τώρα αποφάσεων. Η Αλέξια, η Άσπα, η Αναστασία κι η Κρινιώ με άκουσαν με αγάπη και σκούπισαν δάκρυα. Η Τατιάνα πέταξε σωσίβιο ενώ πνιγόμουν. Κι ο Σαλίλ, βράχος, ψύχραιμος και ρεαλιστής, όπως πάντα.
Λίγες εβδομάδες μετά, στην ίδια γωνία του καναπέ και την ίδια αγκαλιά, του είπα πως μπορεί να μην είναι βίγκαν στο σχολείο. Μπορεί να είναι βίγκαν στο σπίτι, αν θέλει. Μπορεί να γίνει βίγκαν στο μέλλον, όταν δεν θα τον ενοχλεί να είναι τόσο διαφορετικός.
Ανακουφίστηκε. Δεν ήθελε να τρώει ζώα, είπε. Ήθελε, όμως, κι εκείνος να τρώει το ίδιο κέρασμα στα γενέθλια. Την ίδια τούρτα στα πάρτι. Δεν ήθελε ένα διαφορετικό γλυκό.
Τα διαφορετικά γλυκά, είπε, δεν είναι ποτέ ωραία.
Κι όπως έλαμπαν τα μάτια του από χαρά, έπαιρνα κι εγώ τη δύναμη που χρειαζόμουν για να περπατήσω σε αυτό το τόσο διαφορετικό μονοπάτι της βίγκαν γονεϊκότητας.
Ανατροφοδότηση
Δεν έχει περάσει μέρα από τότε που να μην έχω σκεφτεί ξανά εκείνη την απόφαση. Παρόλο που μόλις λίγες εβδομάδες αργότερα ο Άρυαν μου ανακοίνωσε ότι ήθελε να είναι πάλι βίγκαν στο σχολείο, εκείνη η περίοδος με έχει στοιχειώσει. Ήταν η εποχή που το παιδί μου λύγισε κάτω από το βάρος μιας κοινωνικής πίεσης που καταπνίγει, απευαισθητοποιεί και αλλοιώνει. Που μας κάνει να απαρνηθούμε τον πιο αληθινό μας εαυτό. Το βάρος μιας κοινωνίας που νομίζει ότι συμπερίληψη είναι να βάλει μια βίγκαν σοκολάτα δίπλα σε μια πολύχρωμη, εντυπωσιακή τούρτα γενεθλίων. Το βάρος του να πρέπει ένα επτάχρονο να εξηγήσει έννοιες ενσυναίσθησης και δικαιοσύνης στη δασκάλα του. Το βάρος που σήκωσε η Greta Thunberg.
Και δεν είναι όλα τα παιδιά σαν την Greta. Δεν μεγαλώνουν όλα στις ίδιες συνθήκες, με τα ίδια προνόμια, με την ίδια ανοχή. Και είναι, νομίζω, εντελώς άδικο για τα παιδιά μας να λαμβάνουμε αποφάσεις έχοντας ως πυξίδα μόνο τη βίγκαν ηθική. Θα έλεγα ποτέ σε ένα ενήλικο άτομο ότι αν θέλει μπορεί να είναι βίγκαν στο σπίτι του, αλλά όχι στη δουλειά του…; Προφανώς όχι. Πιστεύω ότι κάθε παιδί που αγωνίζεται να είναι βίγκαν έχει το δικαίωμα να αυτοπροσδιορίζεται ως τέτοιο. Ω ναι!
Συνειδητά αντιστέκομαι στον εύκολο δρόμο
Την πρώτη φορά που μοιράστηκα αυτό το βίωμα μέσα από δύο σχόλια στην ομάδα, ένιωσα πως θα γίνει επιχείρημα στα χείλη εκείνων που πιστεύουν ότι είναι μεγάλη καταπίεση να μεγαλώνει μια οικογένεια ένα βίγκαν παιδί. «Κοίτα πόσο δύσκολο είναι! Καλά κάνω εγώ που δεν μεγαλώνω το παιδί μου ως βίγκαν».
Και είναι αλήθεια ότι υπάρχουν άπειροι λόγοι που κάποιοι άνθρωποι επιλέγουν τον εύκολο δρόμο. Άλλοι από βόλεμα, άλλοι από αδιαφορία, άλλοι επειδή ήδη περπάτησαν πολλούς, πολύ δύσκολους δρόμους και δεν την παλεύουν άλλο.
Κάποιοι εύκολα θα έλεγαν: «ΟΚ, ας μην είσαι βίγκαν, είναι πολύ δύσκολο, γιατί να το κάνεις;» Όμως, αν δεν στηρίζουμε τα παιδιά όταν περπατούν στον δύσκολο δρόμο, τι μαθαίνουν; Αν κάθε φορά που ένα παιδί πει «Είναι πολύ δύσκολο το πιάνο» ή «Είναι πολύ δύσκολο το κολυμβητήριο», εμείς είμαστε εκεί να λέμε «Αχ, ναι μωρέ, δεν πειράζει, παράτα το», τι ακριβώς είναι αυτό που κανονικοποιούμε;
Μια φυγόπονη ζωή.
Είναι δύσκολο να είσαι βίγκαν στο σχολείο, είναι δύσκολο να είσαι με την πλευρά των ευάλωτων, είναι δύσκολο να τα βάζεις με τη διαφθορά.
Αλλά σε τι ζωή οδηγούμαστε, ατομικά και συλλογικά, αν τα παιδιά μας αλλάζουν το μονοπάτι της ηθικής τους επειδή αυτό είναι δύσκολο κάποιες μέρες;
