Η ανατροφή των βίγκαν παιδιών είναι μια ανιδιοτελής πράξη αγάπης προς το παιδί, τα ζώα και το περιβάλλον, όμως δεν είναι μια επιλογή που έρχεται εύκολα και αβίαστα. Για πολλούς γονείς, περιλαμβάνει κομμάτια που απαιτούν σκέψη, ενημέρωση, προγραμματισμό και γενικά έναν αθέατο φόρτο εργασίας όπως διατροφική εκπαίδευση, η αναζήτηση vegan προϊόντων, η επικοινωνία με συγγενείς, επαγγελματίες υγείας και διάφορες δομές όπως το σχολείο.
Αυτόν τον φόρτο εργασίας, ο οποίος συχνά έχει και έμφυλο πρόσημο, περιέγραψε η dr. Edmée Ballif, κοινωνική επιστήμονας, στο άρθρο της που δημοσιεύτηκε στο ακαδημαϊκό περιοδικό “Food, Culture & Society” το 2024. Η dr. Ballif περιγράφει 5 πεδία στα οποία εμφανίζεται αυτός ο επιπλέον φόρτος εργασίας της βίγκαν γονεϊκότητας τα οποία θα δούμε αναλυτικά σε αυτό το άρθρο.
1. Συζητήσεις με την οικογένεια
Είτε ήμασταν βίγκαν από πριν, είτε γίναμε στην πορεία, οι συζητήσεις για τον βιγκανισμό ξεκινούν από την εγκυμοσύνη και συνεχίζουν στην παιδική ηλικία. Με την εγκυμοσύνη, το μωρό παίρνει πρωταρχικό ρόλο στις συζητήσεις με συγγενείς. “Ε, τώρα θα πρέπει να τρως τα πάντα”, “πώς θα μεγαλώσει το μωρό;!” και άλλα ερωτήματα ξεπηδούν σωρό. Ακόμη και μετά την γέννηση του μωρού, ερωτήσεις και σχόλια όπως “Και τι θα τρώει το μωρό;” ή “Δεν είναι υπερβολικό τώρα αυτό;” συνεχίζονται. Για τις οικογένειες που μεταβαίνουν στον βιγκανισμό, αυτές οι συζητήσεις μπορεί να είναι ακόμη πιο δύσκολες. Μαζί με μία σημαντική αλλαγή στην ζωή και καθημερινότητά τους, με τη δική τους αναζήτηση σχετικά με τα προϊόντα που θα επιλέξουν, τον τρόπο που θα διασκεδάσουν, τα βιβλία που θα διαβάσουν, έχουν να αντιμετωπίσουν και σχόλια από τον περίγυρό τους. Οι γιορτές και τα τραπέζια θα διαφέρουν και οι ισορροπίες μερικές φορές θα είναι δύσκολες να κρατηθούν.
Στα θετικά, συνήθως μετά το πρώτο σοκ, οι περισσότερες οικογένειες βρίσκουν τον ρυθμό τους. Αν οι δύο γονείς πατούν γερά στα πόδια τους και θέσουν τα όρια που ακολουθεί η οικογένειά τους, θα μπορέσουν να τα μεταφέρουν και σε τρίτους. Επιπλέον, η παρέα με άλλες βίγκαν οικογένειες και η δικτύωση με αυτές στον αληθινό ή ψηφιακό κόσμο, μπορεί να τους ενδυναμώσει ακόμη περισσότερο.
2. Εκπαίδευση στη βίγκαν διατροφή
Παρόλο που ο βίγκαν τρόπος ζωής δεν αφορά μόνο το διατροφικό κομμάτι, η μεγαλύτερη αλλαγή που παρατηρεί κανείς είναι στην διατροφή του. Η βίγκαν διατροφή μπορεί να είναι κατάλληλη για τα άτομα σε όλα τα στάδια της ζωής τους (Ακαδημία Διατροφής και Διαιτολογίας, 2016) όμως χρειάζεται να είναι καλά σχεδιασμένη ώστε να καλύπτει τις ανάγκες κάθε ατόμου στο στάδιο ζωής που βρίσκεται. Αυτό σημαίνει πως σε εγκύους, θηλάζουσες και μικρά παιδιά, οι γονείς – και συχνά ο ρόλος αυτός πέφτει στις μητέρες – χρειάζεται διατροφική εκπαίδευση. Ειδικά στη διατροφή των παιδιών, πολλές μητέρες νιώθουν άγχος και πίεση “να τα κάνουν όλα σωστά” και ο περίγυρός τους ή επαγγελματίες υγείας μπορεί να βλεπουν τη βίγκαν μητέρα από άλλο πρίσμα, ασκώντας της κριτική και ακόμη και ιατρικό bullying πολλές φορές.
Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πού θα βρούμε σωστές πληροφορίες για την βίγκαν διατροφή από επιστημονικούς φορείς και να αναζητούμε βοήθεια όταν τις προσαρμόζουμε στην ζωή μας, αν δυσκολευόμαστε να τις εφαρμόσουμε.
3. Τα ψώνια και η προετοιμασία του βίγκαν φαγητού
Η βίγκαν διατροφή δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκη ή να περιέχει τρόφιμα που δεν μπορείς να προφέρεις ή δεν έχεις ξαναδεί στην ζωή σου. Δεν χρειάζεται να έχει επεξεργασμένα γάλατα, γιαούρτια, τυριά, ή υποκατάστατα κρέατος. Παρόλα αυτά, κάθε οικογένεια βρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο και έχει διαφορετικές ανάγκες. Μια οικογένεια που τώρα μεταβαίνει στον βιγκανισμό μπορεί να αποζητάει περισσότερα υποκατάστατα ή να δοκιμάζουν περίπλοκες συνταγές. Μια άλλη μπορεί να έχει παιδιά που είναι πιο επιλεκτικά (picky eaters) και να μην τρώνε συγκεκριμένα υγιεινά τρόφιμα όπως τα όσπρια. Για πολλές βίγκαν οικογένειες, ένα επιπλέον επίπεδο της αθέατης εργασίας που κάνουν είναι η προετοιμασία για γιορτές, τραπέζια, εκδρομές κ.α. όπου δεν είναι σίγουρο πως θα βρουν βίγκαν τρόφιμα ή πως θα έχουν φροντίσει οι οικοδεσπότες τους. Πολλές βίγκαν μαμάδες φτιάχνουν τούρτες και γλυκά, κεφτεδάκια λαχανανικών, βίγκαν πίτσες κ.α. για να έχουν τα παιδιά τους φαγητό που μοιάζει με αυτό των υπολοίπων.
4. Διαχείριση κοινωνικών καταστάσεων και θεσμών
Μιας που αναφέραμε την φροντίδα που δείχνουν πολλές μητέρες ώστε, όταν βρίσκονται σε γιορτές ή εξόδους με άλλα άτομα, να υπάρχουν τρόφιμα για τα παιδιά τους, στην ομάδα Χορτοφάγοι Γονείς έχει αναδειχθεί πολλές φορές πως δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο για τα παιδιά που πάνε στον παιδικό σταθμό και τρέφονται εκεί. Η συζήτηση με το εκπαιδευτικό προσωπικό συχνά δεν είναι επικοδομητική και δημιουργεί πολλές δυσκολίες στα παιδιά που φοιτούν εκεί και τους γονείς τους. Εκπαιδευτικές εκδρομές σε ζωολογικούς κήπους, δραστηριότητες όπως το βάψιμο των αυγών το Πάσχα, συχνά πρέπει να βρισκόμαστε ένα βήμα μπροστά ώστε να τα προλάβουμε. Παράλληλα, έχουμε να ενδυναμώσουμε και τα παιδιά μας να απαντούν για τον εαυτό τους όταν δεν θα είμαστε εμείς εκεί.
5. Διαχείριση συζητήσεων με επαγγελματίες υγείας
Μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι – αν όχι όλοι – βίγκαν γονείς, είναι οι συζητήσεις με επαγγελματίες υγείας. Παρόλο που τα χορτοφάγα και βίγκαν άτομα συνεχώς αυξάνονται, δεν υπάρχει η απαραίτητη ενημέρωση και κατάρτιση των επαγγελματιών υγείας ώστε να υποστηρίξουν τις οικογένειες αυτές. Επηρεασμένοι από δικές τους πεποιθήσεις για την χορτοφαγία ή τον βιγκανισμό, το κενό στην γνώση τους, ή ίσως φοβούμενοι τι θα συμβεί αν οι γονείς δεν ακολουθήσουν τις οδηγίες σωστά, πολλοί επαγγελματίες υγείας επιλέγουν να ασκήσουν πίεση στους γονείς ώστε να μην ακολουθήσουν τον βίγκαν τρόπο ζωής. Οι συζητήσεις με κάποιον επαγγελματία υγείας μπορεί να είναι μεγάλη πηγή άγχους για γονείς που δεν έχουν τις γνώσεις ή το σθένος να υποστηρίξουν την επιλογή τους, ενώ μπορεί να υπάρχει μεγαλύτερη πίεση αν ένας από τους δύο γονείς δεν συμφωνεί με τον βιγκανισμό και χρησιμοποιεί τα λόγια του επαγγελματία υγείας ως πίεση προς τον άλλο γονιό. Πολλοί γονείς ανησυχούν μήπως ο επαγγελματίας υγείας που τους παρακολουθεί εστιάσει στον βιγκανισμό και κάνει κάποια λάθος διάγνωση και συχνά επιλέγουν να εμπιστευτούν κάποιον επαγγελματία υγείας που είναι πιο “ανοιχτός” σε θέματα χορτοφαγίας και βιγκανισμού.
Ο κρυμμένος φόρτος εργασίας που συνοδεύει τη βίγκαν γονεϊκότητα δεν είναι απλώς ατομική ευθύνη, ούτε πρέπει να βαραίνει έναν μόνο γονιό. Είναι αποτέλεσμα κοινωνικών και θεσμικών δομών που δεν έχουν ακόμη προσαρμοστεί στις ανάγκες των οικογενειών που επιλέγουν έναν πιο συμπονετικό και βιώσιμο τρόπο ζωής. Αν και οι προκλήσεις είναι υπαρκτές, δεν αποτελούν αξεπέραστα εμπόδια. Είναι όμως ενδείξεις του πόσο χρειάζεται να εξελιχθεί η κοινωνία ώστε το να μεγαλώνεις βίγκαν παιδιά να μην συνεπάγεται επιπλέον φόρτο εργασίας για τους ήδη εξαντλημένους γονείς.
